Photo by ‪Dima Visozki‬‏ from Pexels

15 günde bir yayımlamaya karar verdiğimiz yazılarımıza ara vermek zorunda kaldık. Düzenli yazı yazabilenlerin önünde saygı ile eğiliyorum.
 
Bu hafta cam ve cam pişirme kapları üzerine araştırma yaptık.
 
Cam; saydam yada yarı saydam halde kullanılan genellikle kırılgan; silikanın bazı oksitlerle birlikte işlem görmesi sonucu oluşan amorf bir katıdır. Dışarıdan bakıldığında katı olan bu maddenin iç yapısına baktığımızda daha çok sıvı özellikleri gösterdiği söylenebilir. 1
 
Cam yapımında kullanılan bazı oksitleri sayacak olursak, silisyum, alüminyum, sodyum, kalsiyum, potasyum, kurşun, bor, magnezyum, baryum, demir, antimon, çinko, lityum, zirkonyum, titanyum, kalay sayılabilir.
2  
Cam pişirme kapları denilince aklımıza borcam yada pyrex diye kullanılan pişirme  kapları gelmektedir. Fırında, mikrodalgada, cam seramik ocakta, alev dağıtıcılı gazlı ocakta kullanılabilen bu kapların temizliği oldukça kolay, sofraya sunumu ve buzdolabında yiyeceklerin saklanması konusunda da oldukça pratiktir.
 
Cam pişirme kaplarını oluşturan kimyasalların ısıl işlem esnasında yemeğe salınımı (geçişi) ile ilgili yapılan çalışmalarda %4 asetik asit çözeltisi (ekşi bir yemek), etil alkol (şaraplı bir yemek) ve zeytinyağı kullanılmıştır. Bu çalışmaya göre; cam seramik malzemelerde sıcaklık yaklaşık 120 0C’lerde iken maddelerin salınımı çok düşük seviyelerde bulunmuştur. Çözeltilerin içinde sadece Si, Na, Ca ve K elementleri tespit edilmiş ve bu değerler olması gereken sınır değerlerin çok altında saptanmıştır. 3

Cam pişirme kapları inert (kimyasal reaksiyona girmeyen) malzemelerdir. Gözeneksiz olduğu için yemek parçaları ve lezzet verici maddeleri içine almaz ve temizlenmesi kolaydır.  Cam tencerelerin dezavantajı oldukça düşük kırılma tokluğuna sahip olmaları ve uğradıkları termal şok (ısı değişimleri) ile bir anda genişleme ve büzülmenin kırılma ile sonuçlanabilmesidir. Zaten pek çoğumuzun bildiği üzere, sıcak cam malzemeleri asla serin, metal ve ıslak bir yüzeye koymamalıyız. Cam pişirme kabını doğrudan dondurucudan fırına veya tam tersi işlemi yapmamalıyız.  4
 
Cam malzemelerle ilgili söylenilmesi gereken önemli konulardan biri de pişirme amaçlı kullanılmayan fakat içeriğinde kurşun bulunduran bardaklar ve tabaklardır. Kristal diye adlandırdığımız bu bardak ve tabaklarda kurşun oksit kolay işlenebilmesini sağladığı için eklenmektedir.  Yapılan çalışmalarda hem asetik asit, hem etil alkol varlığında kurşun migrasyonu varlığını göstermektedir. Ancak bazı çalışmalarda kurşun geçişinin limitler dahilinde olduğundan bahsetse de bazı makalelerde aldığımız oranın gün be gün artarak insan sağlığını etkileyebilecek boyuta gelebileceği aşikardır. Özellikle bizim toplumumuzda bir dönem çok yaygın olan kristal çay bardağı alışkanlığına daha temkinli yaklaşmamız gerekmektedir.  5;  63
Dikkat etmemiz gereken bir diğer nokta da süs eşyası olarak tasarlanmış camları  yiyecek içecek koymak için kullanmamamızdır. Zira bu camlar yiyecek içecek için tasarlanmadığından kimyasal madde salınımı daha mümkündür. Ayrıca ucu kırılmış- hafif çatlamış camların kullanımı da kırılma potansiyelinden dolayı önerilmemektedir.
 
Konuyu hızlıca özetlemeye çalıştım umarım yararlı olmuştur.
 
 
Kalın Sağlıcakla


Sevgiler

Filiz Özmıhçı Ömürlü



 
 
0
0
0
s2smodern